O podatku akcyzowym w Polsce słów kilka

Znak akcyzowy z australijskich kegów z piwem z 1892 roku (plik w domenie publicznej)

Znak akcyzowy z australijskich kegów z piwem z 1892 roku (plik w domenie publicznej)

Jak nietrudno się domyślić, ustawa o podatku akcyzowym w Polsce nie odstaje specjalnie od innych aktów prawnych i, w połączeniu z możliwością interpretacji przepisów przez poszczególnych naczelników Urzędów Celnych, stanowi nie lada wyzwanie dla osób rozpoczynających działalność browaru. Nawet w niewielkim browarze rzemieślniczym ilość dokumentów, które należy prowadzić, pozwala śmiało obsadzić pół etatu. Z racji odpowiedzialności za błędy w dokumentach akcyzowych funkcję tą z reguły powierza się właścicielom (którzy i tak finalnie odpowiadają za nieprawidłowości) lub technologowi/głównemu piwowarowi, jeśli te stanowiska są oddzielne od funkcji właścicieli 😉

Wysokość podatku akcyzowego od piwa

Zacznijmy od początku, czyli od stawek (o których wspominałem już pobieżnie we wpisie na temat piw koncernowych). Po pierwsze, ustawodawca zakłada obliczanie stawki akcyzy od ekstraktu początkowego (nie od faktycznej zawartości alkoholu). Podatek płaci się więc od „potencjalnego alkoholu”, dlatego piwa z półki ekonomicznej zaciera się tak, by z danego ekstraktu wyciągnąć jak najwięcej alkoholu (akcyza ta sama, a jak pięknie dla konsumenta wygląda to 6,2% obj na opakowaniu!). Przykładowe wyliczenia oprę o instalację o wybiciu 35 hl i fermentory oraz leżaki o pojemności 70 hl, z przyzwyczajenia 😉

Stawka podstawowa za 1 hl (100 litrów) piwa gotowego o ekstrakcie początkowym 1° Plato to 7,79 zł. Kalkulacja wydaje się prosta, ale to nie koniec wyliczeń. Mały browar, produkujące poniżej 20 000 hl piwa rocznie (czyli poniżej 4 milionów butelek 0,5 l), uprawniony jest do ulgi w wysokości 30 zł/hl piwa gotowego* (odliczyć można jednak maksymalnie 50% należnej akcyzy). Warunkiem jest całkowita niezależność spółek i miejsca produkcji od innych podmiotów (zabezpieczenie przed tworzeniem 200 małych browarów w jednym budynku przez duże browary koncernowe). W browarze w układzie 35 hl wybicia, 2 warki na fermentor solidnie chmielona na zimno AIPA o ekstrakcie 15% wag. daje z dwóch warek ok. 53 hl piwa gotowego. Prócz zaników objętości po schłodzeniu i standardowych strat (przy przepompie do leżaka, na zbiornik pośredniczący, na monobloku oraz w pasteryzatorze), spore ilości chmielu dodawane do gotowania, kadzi osadowej oraz na zimno zatrzymują znaczne ilości płynu. Kalkulacja akcyzy wygląda więc następująco:

  • (53 hl * 15°Plato * 7,79 zl/hl*Plato)-(53 hl*30 zł/hl) = 4603,05zł
    (w każdej butelce mamy więc ok. 43 grosze akcyzy)

W tym miejscu należy wspomnieć o dwóch sposobach rozliczeń z celnikami: przedpłacie akcyzowej oraz składzie podatkowym. Z grubsza rzecz ujmując system przedpłatowy polega na opłacaniu z góry zgłoszonych warek (wpłata musi być dokonana przed gotowaniem, od całkowitej objętości warki) i rozliczaniu nadpłaty po rozlewie piwa i stwierdzeniu o ile mniej niż 70 hl piwa wyszło. Każda warka piwa wymaga więc kalkulacji i przedpłaty akcyzy przed dniem gotowania oraz rozliczenia tejże przedpłaty po rozlaniu piwa.

Drugie wyjście to skład podatkowy ze ścisłą kontrolą wchodzących z produkcji oraz opuszczających zakład wyrobów gotowych. W takim przypadku browar odprowadza akcyzę w każdym dniu, w którym nastąpiła sprzedaż piwa po obliczeniu ile piwa o jakiej gęstości początkowej zostało sprzedane. Dodatkowo w celu ustanowienia składu podatkowego browar musi zdeponować na koncie Urzędu Celnego zabezpieczenie akcyzowe na poczet roszczeń (z reguły jest to kwota dość znacząca przy odpalaniu browaru).

Zaniki

Kolejnym czynnikiem dodatkowo komplikującym rozliczenia są prawne regulacje odnośnie dozwolonych zaników w czasie produkcji piwa. Aby zapobiec podejrzanie wysokim stratom w czasie produkcji, Minister Finansów ustalił progi dopuszczalnych zaników w produkcji piwa. Wynoszą one 20% dla piw o ekstrakcie do 15,0% wag. i 22% dla piw mocniejszych (co tłumaczy popularność mocnych piw o ekstrakcie 15,1%). Kalkulacje te modyfikowane są przez pasteryzację w małych browarach (+ 3% do maksymalnych strat) i kilka innych czynników. Zainteresowanym polecam lekturę poniższej strony.

Dozwolone ubytki w produkcji piwa

Dozwolone ubytki w produkcji piwa

Technologie produkcji i parametry wydajności

W tzw. aktach weryfikacyjnych znajduje się seria kart technologii produkcji z zakładanymi dla danego browaru wydajnościami procesu (więcej o ich zawartości tutaj). Karta taka musi być przygotowana przez browar i dostarczona do Urzędu Celnego w celu akceptacji przed włączeniem do akt weryfikacyjnych. Przed założeniem karty technologii dla danego poziomu ekstraktu browar nie ma prawa zgłosić warki. Dlatego część browarów kontraktowych, po przeniesieniu produkcji z jednego wynajmowanego browaru do drugiego, musi modyfikować receptury. Nakłonienie kontraktowca do zmiany swojego przepisu z 12,8° Plato na 13,1° Plato jest czasem prostsze niż przygotowanie i zgłoszenie nowej technologii.

Dokumenty do wypełniania

Niezależnie od wyboru formy rozliczania podatku akcyzowego browar zobowiązany jest do prowadzenia całkiem pokaźnego arsenału dokumentów. Najważniejszym dokumentem jest księga przychodów i rozchodów piwa, będąca w uproszczeniu całkiem rozbudowaną tabelą zawierającą informacje o ilości rozlanego i sprzedanego trunku.  Zawiera rubryki do ewidencji wybicia, rozlewu w kegi, butelki i puszki oraz wszelkich możliwych dróg rozchodu piwa, ze stratami na magazynie czy w transporcie włącznie. Księga zawiera karty na każdy miesiąc dla każdego produkowanego piwa (z reguły za „gatunek” uznaje się piwa o identycznym ekstrakcie, co ułatwia pracę). Księga jest spięta plombą a każda strona jest ponumerowana i opieczętowana przez Urząd, żeby zapobiec oszustwom. Oczywiście nie ma możliwości wypełniania księgi w formie elektronicznej, nawet po kalkulacjach w arkuszu na komputerze odpowiednie wartości trzeba codziennie przenosić na papier.

Księga Przychodu i Rozchodu Piwa

Księga kontroli przychodu i rozchodu piwa (WZÓR)

Drugim wymaganym i pieczętowanym dokumentem jest karta przebiegu gotowania warki, sporządzana dla każdego warzenia w jego trakcie (lub najpóźniej na koniec dnia). W tabeli wpisywane są zarówno zasyp i chmielenie, jak i wszystkie kroki procedury wraz z czasami ich rozpoczęcia, zakończenia i czasem trwania. Znów sporo ręcznego pisania.

Karta przebiegu gotowania

Karta przebiegu gotowania warki (WZÓR)

Znane są przypadki, kiedy w aktach weryfikacyjnych browaru (dokumentacji sprzętu, technologii produkcji dla celników) znajdowała się jeszcze karta przebiegu fermentacji i leżakowania piwa, zawierająca terminy przetaczania na kolejne zbiorniki i ilości rozlanego piwa. Mimo że nie jest dokumentem wymaganym w ustawie, podpisanie się pod aktami weryfikacyjnymi oznaczało zgodę na wypełnianie także tego druku.

Poza wymienionymi dokumentami związanymi z produkcją, browar „na przedpłacie” wypełnia także formularz na kształt PIT z kalkulacjami przedpłaty akcyzy za piwa (nazywa się bodajże AKC-PA-4), które zostaną ugotowane w przyszłym miesiącu, oraz niemal bliźniaczy formularz rozliczający przedpłaty po rozlaniu piw w miesiącu poprzednim. W przypadku składu podatkowego wypełniana jest deklaracja towarów opuszczających skład w miesiącu poprzednim. W obu przypadkach do obowiązków browaru dochodzi jeszcze jeden ważny dokument, czyli zgłoszenie warek. W zgłoszeniu należy z wyprzedzeniem informować celników o zamiarze gotowania piw (z reguły zgłoszenie wysyła się w tygodniu poprzedzającym tydzień gotowania). Typowe zgłoszenie warek zawiera ekstrakt planowanych piw, ilość surowca oraz planowane wybicie i ilość alfa-kwasów. Dla każdej warki podaje się także planowaną godzinę wybicia, aby celnicy mogli przyjechać skontrolować ilość i ekstrakt brzeczki przed rozpoczęciem chłodzenia.Trzeba pamiętać o określeniu godziny wybicia tak, by celnicy nie przyjechali za późno. Jeśli będą musieli poczekać na wybicie, nic się nie stanie. Jeśli wybijemy piwo przed planowaną godziną, będziemy podejrzewani o wybicie niezgodnego ze zgłoszeniem ekstraktu lub zbyt dużej objętości.

Papierowa otoczka związana z podatkiem akcyzowym od jednego fermentora piwa zajmuje w sumie bez problemu tyle samo czasu, co zacieranie. Nie wspominając o obciążeniu finansowym, które dla rozpatrywanego powyżej piwa w stylu AIPA stanowi drugi, po chmielu, najwyższy koszt produkcji piwa. Z drugiej strony i tak jest nieźle, w Norwegii akcyza w butelce tego samego piwa wynosiłaby ok. 6,57 zł 😉

__________

* Jak słusznie przypomniał mi Kamil z alechanted, są także wyższe progi produkcji uprawniające do ulgi. Produkcja do 70 000 hl rocznie to ulga 15 zł/hl, 150 000 hl – 12 zł/hl, 200 000 – 9 zł/hl.

6 Comments

  1. Robler pisze:

    Super blog, na takie coś właśnie czekałem, konkretnie, bez zbytniego spłycania niektórych wątków, idealne miejsce dla kogoś kto zna się już w jakimś stopniu na piwie.

    Polubienie

  2. GGMU pisze:

    Bardzo rzeczowy i szczegółowy tekst, mam nadzieję że kolejne (równie ciekawe) niedługo pojawią się na blogu.

    Jedno pytanie, czy urzędnicy pojawiają się w browarze na każdym wybiciu czy takie kontrole są prowadzone wyrywkowo?

    Polubienie

    • Marcin Ostajewski pisze:

      To już zależy od konkretnego oddziału lub nawet konkretnego browaru. Najczęściej kontrole są wyrywkowe (a akurat celnicy nie muszą się zapowiadać), ale znam średniej wielkości browary, gdzie celnicy na zmiany siedzą 24/7.

      Polubienie

      • GGMU pisze:

        Zaciekawiła mnie jeszcze jedna kwestia, mianowicie jak napisałeś wiele browarów przygotowuje zasyp tak żeby wskoczyć np. na 15,1 Plato po to aby wejść na większe dopuszczalne ubytki (22%). Jak w takiej sytuacji rozliczają to 0,1 Plato? Czy ta stawka 7,79zł dotyczy każdego rozpoczętego stopnia, czyli za ekstrakt 15,1 płaci się jak za 16? Czy zaokrągla się w tym przypadku w dół do 15 stopni, czy może rozlicza proporcjonalnie czyli w tym przypadku do akcyzy za 15 stopni dolicza się 0,1*10%*7,79zł*ilość hektolitrów?

        Dzięki za odpowiedzi czekam z niecierpliwością na kolejne ciekawe teksty.

        Polubienie

      • Marcin Ostajewski pisze:

        Jest prościej, Plato określa się z dokładnością do jednego miejsca po przecinku, więc płaci się dokładnie za 15,1.

        Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: